Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu Nedir?

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu, kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güvenli şekilde yürütülmesini koruyan ve toplumun can, sağlık ve malvarlığı güvenliğini güvence altına alan bir suç tipidir. Bu suç, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesinde düzenlenmiştir.

Uygulamada en sık; alkollü araç kullanma, uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanma, makas atma, ters yönde seyretme, zikzak çizerek araç kullanma, trafik işaretlerine müdahale etme veya ulaşım yolunu tehlikeye düşürecek davranışlar nedeniyle gündeme gelir.

Bu suçun oluşması için her zaman bir kazanın meydana gelmesi gerekmez. Kanun, çoğu durumda zararın gerçekleşmesini değil, trafik güvenliği bakımından ciddi bir tehlikenin doğmasını cezalandırmaktadır.

TCK m.179 Kapsamında Suçun Düzenlenişi

Türk Ceza Kanunu’nun 179. maddesi üç ayrı fiili düzenler.

TCK m.179/1 uyarınca; kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş işaretleri değiştiren, kullanılamaz hale getiren, kaldıran, yanlış işaret veren, geçiş veya iniş-kalkış yolları üzerine bir şey koyan ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeye neden olan kişi 1 yıldan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK m.179/2 uyarınca; kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi 4 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

TCK m.179/3 uyarınca; alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçunun Unsurları

Bu suçun faili herkes olabilir. Ancak TCK m.179/2 ve m.179/3 bakımından fail genellikle aracı sevk ve idare eden kişidir. Mağdur ise belirli bir kişi olmak zorunda değildir; suç, kamunun güvenliğine ve toplumun ulaşım güvenliğine karşı işlenen suçlardandır.

Suç kasten işlenebilir. Failin mutlaka birine zarar verme amacı taşıması gerekmez. Örneğin aşırı alkollü olduğunu bilmesine rağmen direksiyon başına geçen kişi, yaptığı davranışın trafik güvenliği bakımından tehlikeli olduğunu bilerek hareket etmiş sayılabilir.

Alkollü Araç Kullanma ve TCK m.179/3

TCK m.179/3 uygulamada en çok alkollü araç kullanma dosyalarında karşımıza çıkar. Ancak her alkollü araç kullanma otomatik olarak suç oluşturmaz. Suçun oluşması için kişinin alkol, uyuşturucu veya başka bir nedenle güvenli şekilde araç kullanamayacak durumda olması gerekir.

Bununla birlikte 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48/6 uyarınca, yapılan ölçümde 1.00 promilin üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüler hakkında ayrıca TCK m.179/3 hükümleri uygulanır. Yargıtay uygulamasında da 1 promil üzerindeki alkol düzeyi, güvenli sürüş yeteneğinin kaybedildiğine ilişkin güçlü kabul olarak değerlendirilmektedir.

1 promilin altında alkol tespit edilen hallerde ise yalnızca promil sonucu yeterli olmayabilir. Bu durumda sürücünün davranışları, trafik akışı, kaza yapıp yapmadığı, doktor raporu, kolluk tutanağı, kamera kayıtları ve tanık beyanları birlikte değerlendirilir.

Uyuşturucu Madde Etkisiyle Araç Kullanma

Uyuşturucu veya uyarıcı madde etkisiyle araç kullanılması halinde de TCK m.179/3 gündeme gelir. Bu durumda alkolde olduğu gibi promil sınırı değil, maddenin etkisi altında araç kullanılması ve güvenli sürüş yeteneğinin ortadan kalkıp kalkmadığı değerlendirilir.

Yargıtay uygulamasında uyuşturucu madde kullanımı tespit edilen sürücüler bakımından TCK m.179/3 hükümlerinin uygulanması gerektiği kabul edilmektedir.

Başka Bir Nedenle Güvenli Araç Kullanamayacak Halde Olmak

TCK m.179/3 yalnızca alkol ve uyuşturucu ile sınırlı değildir. “Başka bir nedenle” güvenli araç kullanamayacak halde olmasına rağmen araç kullanmak da suç oluşturabilir.

Buna örnek olarak:

ağır yorgunluk,
uykusuzluk,
bilinç bulanıklığı,
bazı ilaçların etkisi,
ani sağlık sorunları,
refleks ve dikkat kaybı,

gösterilebilir.

Burada önemli olan, kişinin somut durumda güvenli araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen aracı kullanmaya devam etmesidir.

Tehlikeli Şekilde Araç Kullanma: TCK m.179/2

TCK m.179/2, yalnızca alkollü araç kullanmayı değil; genel olarak tehlikeli araç kullanımını cezalandırır. Makas atma, kırmızı ışıkta bilinçli ve tehlikeli geçiş, ters yönde araç kullanma, yoğun trafikte aşırı hız, zikzak çizerek ilerleme, polis ihtarına rağmen kaçma gibi davranışlar somut olayın özelliklerine göre bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ancak her trafik kuralı ihlali TCK m.179/2 anlamında suç değildir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 04.02.2014 tarihli, 2012/1566 E., 2014/32 K. sayılı kararında da vurgulandığı üzere, aracın yalnızca trafik düzenine aykırı biçimde kullanılması yeterli değildir; davranışın kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike yaratmaya elverişli olması gerekir.

Trafik İşaretlerine veya Sistemlerine Müdahale: TCK m.179/1

TCK m.179/1 daha ağır yaptırım içeren bir düzenlemedir. Trafik işaretlerini kaldırmak, değiştirmek, yanlış işaret vermek, yol üzerine tehlikeli cisim koymak, demiryolu sinyalizasyon sistemine müdahale etmek veya ulaşımın güvenli akışını bozacak teknik müdahalelerde bulunmak bu kapsamda değerlendirilebilir.

Bu fıkrada ceza 1 yıldan 6 yıla kadar hapis olduğundan, suçun diğer fıkralarına göre daha ağır bir yaptırım söz konusudur.

CMK Bakımından Soruşturma ve Yargılama Süreci

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu şikâyete bağlı değildir. Cumhuriyet savcılığı, suçu öğrendiğinde resen soruşturma başlatabilir. Bu kapsamda CMK m.160 uyarınca savcı, maddi gerçeğin araştırılması için lehe ve aleyhe delilleri toplamakla yükümlüdür.

Şüphelinin ifadesi alınırken CMK m.147 hükümleri uygulanır. Şüpheliye isnat edilen suç anlatılmalı, susma hakkı, müdafi yardımından yararlanma hakkı ve lehine delil gösterme hakkı hatırlatılmalıdır.

Alkol veya uyuşturucu etkisi iddiasında CMK m.75 önem taşır. Şüpheli veya sanığın beden muayenesi, kan örneği alınması, toksikoloji incelemesi ve doktor raporları hukuka uygun biçimde elde edilmelidir. Hukuka aykırı elde edilen deliller, CMK m.206 ve m.217 kapsamında hükme esas alınamaz.

Savcılık yeterli şüpheye ulaşırsa CMK m.170 uyarınca iddianame düzenler. İddianame mahkemece kabul edilirse kovuşturma aşaması başlar. Yargılama sonunda CMK m.223 kapsamında beraat, mahkûmiyet, ceza verilmesine yer olmadığı, düşme veya davanın reddi gibi kararlar verilebilir.

Seri Muhakeme Usulü

TCK m.179/2 ve TCK m.179/3, CMK m.250 kapsamında seri muhakeme usulüne tabi suçlar arasındadır. Bu nedenle savcılık, şartları mevcutsa şüpheliye seri muhakeme teklif edebilir.

Seri muhakeme usulünde şüphelinin bu usulü müdafi huzurunda kabul etmesi gerekir. Kabul halinde belirlenen temel ceza üzerinden indirim uygulanır ve dosya mahkemenin onayına sunulur.

Ancak seri muhakeme her dosyada avantajlı değildir. Ölçümün hukuka aykırı olduğu, sürüş yeteneğinin kaybolduğuna dair yeterli delil bulunmadığı veya fiilin yalnızca idari yaptırım kapsamında kalabileceği dosyalarda seri muhakemenin kabulü hak kaybına yol açabilir. Bu nedenle teklif kabul edilmeden önce dosya delilleri ayrıntılı biçimde incelenmelidir.

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda somut olayın özelliklerine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, cezanın ertelenmesi veya kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelebilir.

Bu değerlendirmede sanığın sabıkası, olayın ağırlığı, promil seviyesi, kaza meydana gelip gelmediği, tehlikenin boyutu, yargılama sürecindeki tutumu ve kanuni şartlar dikkate alınır.

Uzlaştırma ve Şikâyet

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu şikâyete tabi değildir. Bu nedenle mağdurun şikâyeti olmasa dahi soruşturma yürütülebilir.

Suç, kural olarak uzlaştırmaya tabi suçlardan değildir. Çünkü kamunun güvenliğine karşı işlenen suçlar arasında yer alır.

Görevli mahkeme ise genellikle Asliye Ceza Mahkemesidir.

Yargıtay Kararları Işığında Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma Suçu

Yargıtay kararları, TCK m.179’un uygulama alanını belirlemek bakımından son derece önemlidir. Aşağıdaki kararlar uygulamada sıkça başvurulan temel ilkeleri göstermektedir:

1. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 04.02.2014, 2012/1566 E., 2014/32 K.
Her trafik kuralı ihlalinin TCK m.179/2 kapsamında suç oluşturmayacağı; aracın yalnızca trafik düzenine aykırı kullanılması değil, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek biçimde kullanılması gerektiği kabul edilmiştir.

2. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 23.05.2017, 2016/8340 E., 2017/4214 K.
Sanığın aracını yol üzerinde trafiği kapatacak şekilde bırakması, çekiciye engel olması ve uyarılara rağmen aracı kaldırmaması trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu kapsamında değerlendirilmiştir.

3. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.09.2019, 2019/3210 E., 2019/9033 K.
Karayolu üzerine ulaşımı kapatacak ve trafik güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde malzeme boşaltılması, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlike yaratma kapsamında kabul edilmiştir.

4. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 08.01.2019, 2018/6513 E., 2019/134 K.
Alkol oranı belirlenemese dahi aracın zikzak çizerek kullanılması ve arkadaki trafiğin engellenmesi TCK m.179/2 kapsamında trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu olarak değerlendirilmiştir.

5. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 22.01.2019, 2018/6593 E., 2019/979 K.
Sanığın zikzak çizerek araç kullanması, polislerin dur ihtarına uymaması, kırmızı ışık ihlalleri yapması, aracı polislerin üzerine sürmesi ve kaza yapması halinde, alkol tespiti bulunmasa dahi TCK m.179/2’den sorumluluk doğabileceği kabul edilmiştir.

6. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 26.12.2019, 2019/5666 E., 2019/12330 K.
1.67 promil alkollü araç kullanan sürücünün TCK m.179/3 kapsamında cezalandırılması gerektiği kabul edilmiştir.

7. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 24.04.2018, 2016/12376 E., 2018/4798 K.
2.69 promil alkollü şekilde araç kullanırken direksiyon hâkimiyetini kaybedip orta refüje çıkan sanık hakkında TCK m.179/3 hükümlerinin uygulanması gerektiği belirtilmiştir.

8. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 08.10.2015, 2014/16844 E., 2015/14959 K.
Uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanılması halinde TCK m.179/3 hükümlerinin uygulanabileceği kabul edilmiştir.

9. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.10.2011, 2011/5170 E., 2011/3182 K.
Demiryolu üzerinde bulunan hayvan sürüsüne trenin çarpması olayında, hayvanların bakım ve gözetiminde gerekli dikkat ve özenin gösterilmemesi nedeniyle demiryolu trafik güvenliğinin taksirle tehlikeye sokulduğu değerlendirilmiştir.

10. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 21.11.2014, 2014/3932 E., 2014/23485 K.
Uçak bakım teknisyeninin kullandığı çeki traktörünün henüz harekete geçmeyen uçağa çarpması olayında, yolcuların can ve mal güvenliğine yönelik somut tehlike oluşmadığı gerekçesiyle beraat gerektiği belirtilmiştir.

11. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.11.2014, 2014/3856 E., 2014/22888 K.
Metro istasyonunda şakalaşma sırasında kişinin raylara itilmesi ve seferlerin aksaması olayında, demiryolu ulaşımında kişilerin hayatı ve sağlığı bakımından tehlike doğduğu kabul edilmiştir.

12. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 18.03.2019, 2017/4942 E., 2019/3741 K.
Trafik güvenliğini tehlikeye sokan eylemin aynı zamanda yaralama, öldürme veya mala zarar verme gibi başka suçlara da neden olması halinde içtima hükümlerinin olayın niteliğine göre değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

13. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 09.11.2017, 2017/8107 E., 2017/12585 K.
Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu kapsamında CMK m.135 anlamında iletişimin dinlenmesine başvurulamayacağı; hukuka aykırı elde edilen iletişim kayıtlarının delil olarak kullanılamayacağı kabul edilmiştir.

Savunmada Dikkat Edilmesi Gerekenler

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda savunma, olayın niteliğine göre farklı şekilde kurulmalıdır. Özellikle şu hususlar dikkatle incelenmelidir:

Alkol ölçümü usulüne uygun yapılmış mı?
Cihaz kalibrasyonu ve ölçüm tutanağı mevcut mu?
Kan örneği hukuka uygun alınmış mı?
Doktor raporu var mı?
Sürücünün güvenli araç kullanamayacak durumda olduğu somut olarak ortaya konulmuş mu?
Kamera kaydı, tanık beyanı veya kolluk tutanağı mevcut mu?
Fiil yalnızca idari yaptırım kapsamında mı kalıyor?
Seri muhakeme kabul edilmeli mi?
Deliller hukuka uygun elde edilmiş mi?
TCK m.179 dışında taksirle yaralama, taksirle öldürme veya mala zarar verme gibi başka suçlar bakımından içtima değerlendirmesi yapılmalı mı?

Bu soruların yanıtları, dosyanın beraatle sonuçlanması, cezanın indirilmesi, seri muhakeme teklifinin kabul edilip edilmemesi veya alternatif yaptırımların uygulanması bakımından belirleyici olabilir.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu, basit bir trafik ihlalinden ibaret değildir. Bu suç, toplumun can ve mal güvenliğini korumaya yönelik ciddi bir ceza hukuku düzenlemesidir.

Özellikle alkollü veya uyuşturucu madde etkisi altında araç kullanma, tehlikeli sürüş davranışları, trafik işaretlerine müdahale ve ulaşım yollarında tehlike yaratma gibi hallerde TCK m.179 hükümleri uygulanabilir.

Ancak her trafik kuralı ihlali ceza sorumluluğu doğurmaz. Suçun oluşup oluşmadığı; olayın koşulları, tehlikenin niteliği, sürücünün durumu, delillerin hukuka uygunluğu ve Yargıtay içtihatları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Bu nedenle trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçuna ilişkin soruşturma veya dava dosyalarında, hem TCK m.179’daki maddi unsurlar hem de CMK’daki usul güvenceleri dikkatle incelenmelidir. Profesyonel hukuki destek alınması, seri muhakeme, savunma stratejisi, delil değerlendirmesi ve olası yaptırımlar bakımından hak kaybı yaşanmaması için önemlidir.

Sık Sorulan Sorular

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu şikâyete bağlı mı?

Hayır. Bu suç şikâyete bağlı değildir. Savcılık resen soruşturma yapabilir.

Alkollü araç kullanmak her zaman suç mudur?

Her alkollü araç kullanma otomatik olarak TCK m.179/3 suçunu oluşturmaz. Ancak 1.00 promilin üzerinde alkol tespit edilmesi halinde TCK m.179/3 hükümleri uygulanır.

TCK m.179/3 cezası nedir?

Alkol, uyuşturucu veya başka bir nedenle emniyetli araç kullanamayacak halde araç kullanan kişi 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Tehlikeli araç kullanma cezası nedir?

TCK m.179/2 uyarınca tehlikeli şekilde araç sevk ve idare eden kişi 4 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Seri muhakeme uygulanır mı?

Evet. TCK m.179/2 ve TCK m.179/3, CMK m.250 kapsamında seri muhakeme usulüne tabidir.

Bu suçta beraat mümkün mü?

Evet. Deliller hukuka aykırıysa, tehlike unsuru oluşmamışsa veya kişinin güvenli araç kullanamayacak durumda olduğu ispatlanamamışsa beraat mümkündür.